Quy Trình Vệ Sinh Phòng Sạch & Bảo Dưỡng Định Kỳ Chuẩn ISO, GMP

Quy Trình Vệ Sinh Phòng Sạch & Bảo Dưỡng Định Kỳ Chuẩn ISO, GMP

Bạn có biết, một hạt bụi vô hình hay một sai lầm nhỏ trong khâu vệ sinh cũng đủ để "phá hủy" toàn bộ cấp độ sạch của một phòng nghiên cứu, dẫn đến hỏng hóc cả một lô sản phẩm trị giá hàng tỷ đồng? Sự thật là, rất nhiều doanh nghiệp đang nhầm lẫn giữa việc "dọn dẹp thông thường" và "vệ sinh phòng sạch". Sử dụng sai hóa chất, sai loại khăn lau, hay đi ngược nguyên tắc luồng khí chính là những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm chéo.

Để duy trì hiệu suất hoạt động và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất (như ISO 14644 hay GMP), bạn cần một phương pháp bài bản. Trong bài viết này, các chuyên gia từ Anh Khang Cleanroom sẽ hướng dẫn bạn chi tiết quy trình vệ sinh phòng sạch và các bước bảo dưỡng thiết bị định kỳ, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành và bảo vệ chất lượng sản phẩm của bạn.

1. Tại sao phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh phòng sạch?

Phòng sạch là một môi trường khép kín, nơi mà nồng độ các hạt lơ lửng trong không khí, nhiệt độ, độ ẩm và áp suất đều được kiểm soát gắt gao. Tuy nhiên, trong quá trình con người thao tác và máy móc vận hành, bụi bẩn và vi sinh vật vẫn liên tục được sinh ra.

Nếu không thực hiện đúng quy trình vệ sinh phòng sạch và bảo dưỡng phòng sạch định kỳ, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với các rủi ro:

• Nhiễm chéo sản phẩm: Vi khuẩn, nấm mốc phát triển làm hỏng thuốc, thực phẩm, hoặc gây lỗi vi mạch điện tử.
• Tắc nghẽn hệ thống lọc: Bụi bẩn tích tụ làm giảm tuổi thọ của màng lọc HEPA, khiến hệ thống AHU phải hoạt động quá tải, làm tăng chi phí điện năng.
• Mất chứng nhận: Không đạt các bài kiểm tra đánh giá định kỳ theo tiêu chuẩn GMP hoặc ISO.

2. Các nguyên tắc cốt lõi khi làm sạch phòng sạch

Trước khi đi vào các bước chi tiết, nhân viên vệ sinh cần nắm vững 4 nguyên tắc "bất di bất dịch" sau:

• Nguyên tắc "Từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài": Luôn bắt đầu từ trần nhà, tường, sau đó mới đến thiết bị và cuối cùng là sàn nhà. Bắt đầu từ góc phòng xa cửa nhất và tiến dần về phía cửa ra vào.
• Nguyên tắc "Lau một chiều": Tuyệt đối không lau theo hình tròn hay lau đi lau lại một đường. Phải lau theo các đường thẳng song song, đường sau chồng lên đường trước khoảng 10-25%.
• Chỉ sử dụng dụng cụ chuyên dụng: Khăn lau phải là loại không sinh bụi (non-woven hoặc polyester). Máy hút bụi phải có màng lọc HEPA. Tuyệt đối không dùng chổi quét nhà thông thường.
• Hóa chất đạt chuẩn: Sử dụng cồn IPA (Isopropyl Alcohol) 70% hoặc các hóa chất tẩy rửa được phê duyệt, không có tính ăn mòn bề mặt panel hay sàn epoxy.

Bảng: So sánh dụng cụ vệ sinh thông thường và phòng sạch

3. Quy trình vệ sinh phòng sạch chi tiết

Một hướng dẫn vệ sinh phòng sạch chuẩn phải được chia làm các cấp độ: hàng ngày, hàng tuần và hàng tháng.

3.1. Vệ sinh phòng sạch hàng ngày

Vào cuối mỗi ca làm việc hoặc cuối ngày, nhân viên cần thực hiện:

• Thu gom và loại bỏ toàn bộ rác thải, vật liệu thừa trong quá trình sản xuất. Rác phải được bỏ vào túi nilon chuyên dụng, bịt kín trước khi mang ra ngoài.
• Dùng khăn lau chống tĩnh điện thấm cồn IPA để làm sạch tất cả các bề mặt làm việc (bàn thao tác, kệ để đồ).
• Hút bụi sàn nhà bằng máy hút chuyên dụng. Sau đó, lau sàn bằng cây lau phòng sạch (với dung dịch làm sạch phù hợp).
• Lau sạch tay nắm cửa, công tắc, và các khu vực có tần suất tiếp xúc cao.

3.2. Vệ sinh phòng sạch hàng tuần

Một lần mỗi tuần, cần tiến hành tổng vệ sinh sâu hơn:

• Làm sạch bề mặt kính, cửa sổ (nếu có) bằng dung dịch chuyên dụng.
• Lau chùi toàn bộ bề mặt tường Panel, vách ngăn từ trên xuống dưới.
• Vệ sinh kỹ lưỡng buồng thổi khí (Air Shower) và hộp trung chuyển (Pass Box), vì đây là "cửa ngõ" lưu thông hàng hóa và nhân sự.

3.3. Vệ sinh tổng thể hàng tháng

• Làm sạch trần nhà, khe hở giữa các tấm panel.
• Vệ sinh phía trên và phía dưới của hệ thống thiết bị máy móc.
• Khử trùng toàn bộ không gian phòng sạch (thường bằng phương pháp xông hơi hoặc phun sương hóa chất, kết hợp chạy hệ thống HVAC để luân chuyển).

4. Hướng dẫn bảo dưỡng phòng sạch và hệ thống thiết bị định kỳ

Bên cạnh việc lau chùi, hệ thống cơ điện (MEP) và vật liệu hoàn thiện cần được bảo trì để phòng ngừa sự cố. Với hơn 10 năm kinh nghiệm thi công, Anh Khang Cleanroom khuyến nghị quy trình bảo dưỡng như sau:

4.1. Bảo dưỡng hệ thống lọc khí và điều hòa (HVAC, AHU)

• Lọc thô (G4) và lọc tinh (F8): Cần giặt/vệ sinh hoặc thay mới mỗi 3 - 6 tháng. Nếu không, bụi sẽ đi thẳng vào màng lọc HEPA.
• Lọc HEPA/ULPA: Thường có tuổi thọ từ 1-3 năm tùy môi trường. Cần đo chênh áp thường xuyên. Nếu độ chênh áp vượt ngưỡng quy định, phải thay thế ngay lập tức.
• Hệ thống AHU/FCU: Kiểm tra định kỳ dây curoa, quạt gió, vệ sinh dàn lạnh và máng nước ngưng để tránh nấm mốc.

4.2. Bảo dưỡng hệ thống vách, trần Panel phòng sạch

• Kiểm tra các mối nối silicon giữa các tấm panel định kỳ. Nếu phát hiện nứt gãy hoặc ố vàng, cần cạo bỏ lớp cũ và đi lại đường silicon mới để đảm bảo độ kín khí tuyệt đối.
• Thay thế ngay các tấm panel bị móp méo, thủng rách trong quá trình vận chuyển hàng hóa.

4.3. Kiểm tra hệ thống sàn (Sàn Epoxy, Vinyl, Sàn nâng)

• Sàn Epoxy/Vinyl: Nếu có hiện tượng phồng rộp, bong tróc hoặc xước sâu, cần vá và sơn phủ lại ngay. Vết xước chính là nơi trú ngụ lý tưởng của vi khuẩn.
• Sàn nâng (Raised Floor): Phải lật các tấm sàn lên để hút bụi và vệ sinh phần không gian bên dưới, kiểm tra hệ thống dây dẫn ngầm có bị ẩm ướt hay chèn ép không.

4.4. Bảo dưỡng thiết bị phụ trợ (Air Shower, Pass Box, FFU)

• Air Shower: Kiểm tra cảm biến cửa, vận tốc gió thổi ra từ các nozzle (vòi phun). Nếu gió yếu, hệ thống sẽ không thổi bay được bụi trên quần áo nhân viên.
• Pass Box: Kiểm tra hệ thống khóa liên động (interlock) và bóng đèn UV diệt khuẩn (bóng UV cần thay thế sau khoảng 2.000 - 3.000 giờ sử dụng).

5. Các sai lầm thường gặp gây "phá nát" tiêu chuẩn phòng sạch

Trong quá trình bảo hành và bảo trì cho hàng trăm nhà máy, chuyên gia của Anh Khang thường bắt gặp các lỗi nghiêm trọng sau:

• Dùng nước lã xịt rửa: Làm tăng độ ẩm trong phòng, gây hỏng màng lọc HEPA và tạo môi trường cho nấm mốc phát triển.
• Mở cửa phòng quá lâu khi dọn dẹp: Làm tụt áp suất phòng, khiến không khí bẩn từ bên ngoài tràn vào.
• Nhân viên vệ sinh không mặc đồ bảo hộ: Quần áo thông thường và da người nhả ra hàng triệu hạt bụi và tế bào chết mỗi phút.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Vệ sinh phòng sạch cần những dụng cụ gì?
Cần trang bị máy hút bụi màng lọc HEPA, cây lau nhà mút xốp hoặc polyester, khăn lau không sinh bụi, hóa chất chuyên dụng (như cồn IPA), và chổi cao quy.

Bao lâu thì cần thay thế màng lọc HEPA?
Tuổi thọ của lọc HEPA thường từ 1 đến 3 năm. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào việc bạn có bảo dưỡng lọc thô và lọc tinh thường xuyên hay không. Nên dựa vào đồng hồ chênh áp để quyết định thời điểm thay thế chính xác.

Có được dùng hóa chất tẩy rửa thông thường trong phòng sạch không?
Tuyệt đối không. Hóa chất thông thường sinh ra khí VOCs, để lại cặn trên bề mặt và có thể phản ứng gây ăn mòn các tấm panel vách tường, làm hỏng hoàn toàn phòng sạch.

7. Thực Hiện Đúng Quy Trình Vệ Sinh Phòng Sạch Nhằm Đảm Bảo Vận Hành Cơ Sở 1 Cách Thống Suốt

Thực hiện đúng quy trình vệ sinh phòng sạch và lập kế hoạch bảo trì định kỳ không chỉ là yêu cầu bắt buộc của các tiêu chuẩn quốc tế, mà còn là giải pháp cốt lõi để bảo vệ uy tín và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. Vệ sinh sai cách không chỉ lãng phí thời gian mà còn tiềm ẩn nguy cơ phá hỏng cả hệ thống.

Nếu hệ thống phòng sạch của bạn đang có dấu hiệu xuống cấp, không đạt tiêu chuẩn hạt bụi, hoặc bạn cần thay thế hệ thống màng lọc HEPA, panel, sàn epoxy... hãy để các chuyên gia can thiệp kịp thời.

Anh Khang Cleanroom – Đơn vị tư vấn, thiết kế, thi công và bảo dưỡng phòng sạch chuyên nghiệp hàng đầu tại Việt Nam.
Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn lộ trình bảo dưỡng hệ thống cơ điện, cấp khí chuẩn GMP, ISO tối ưu chi phí nhất!

CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ ĐIỆN PHÒNG SẠCH ANH KHANG Hotline: 1900 636 814 - 0902 051 222 Email: info@akme.com.vn Website: akme.com.vn Địa Chỉ: Lô B7 - Xuân Phương Garden - Đường Trịnh Văn Bô - Phường Xuân Phương - Hà Nội